Interview met Richelle (transformatiecoach & letselschade-expert)
Dit is deel 2 van het tweeluik. In deel 1 stond het autonome zenuwstelsel centraal. In dit artikel gaan we verder: wat doet stress met je lijf, waarom is het soms helpend en wanneer wordt het te veel?

Stress is een woord dat we bijna dagelijks gebruiken, maar vaak zonder stil te staan bij wat er werkelijk in het lichaam gebeurt. Richelle legt helder uit wat stress is, hoe het samenhangt met het autonome zenuwstelsel en waarom iedereen er anders op reageert.

“STRESS IS NIET JE VIJAND. HET WIL JE IETS VERTELLEN.”  – RICHELLE

 

Wat gebeurt er in je lichaam bij stress?

Wat gebeurt er in het menselijk lichaam als we stress ervaren?
Richelle: “Als je stress ervaart, is het autonome zenuwstelsel direct verantwoordelijk voor de stressreactie. Denk aan dat kind dat besjes plukt en ineens een beer ziet. In een split second volgt de automatische reactie: vechten, vluchten of bevriezen.

Op dat moment neemt je lichaam het over. Normaal reguleert het zenuwstelsel automatisch je ademhaling, hartslag en andere processen. Bij stress gaat je hartslag omhoog en schakelt je lichaam tijdelijk andere dingen uit.”

“JE DOET DAAR NIET BEWUST IETS VOOR. JE ZENUWSTELSEL REAGEERT OM JE TE BESCHERMEN.” – RICHELLE

 

Iedereen reageert anders

Richelle: “Stel er gebeurt ergens buiten een ongeluk. De ene persoon schiet naar voren om te helpen, iemand anders belt direct hulpdiensten en weer iemand anders bevriest. Dat komt doordat het autonome zenuwstelsel bij iedereen op een andere manier reageert. Daar kun je niets aan doen, het gebeurt onbewust.”

Ze benadrukt dat dit ook betekent dat we niet kunnen oordelen over hoe iemand reageert in een stressvolle situatie: het is een automatische bescherming van het lichaam.

 

Wanneer wordt stress te veel?

Hoe merk je dat stress te veel wordt?
Richelle: “Korte stress kan heel nuttig zijn: je blijft alert, gefocust en je kunt presteren. Maar als je langere tijd in stress zit, schakelt je lichaam andere processen uit en dat is ongezond.”

Ze noemt een aantal signalen:

• vermoeidheid
• concentratieproblemen en vergeetachtigheid
• spanning en hoofdpijn
• buikpijn
• prikkelbaarheid of emotionele afvlakking
• terugtrekken
• slaapproblemen

Richelle: “Als je lichaam continu in die alerte fase zit, gaat al je energie daarheen. Je immuunsysteem werkt slechter en je wordt sneller ziek.”

Terugschakelen naar ontspanning

Hoe schakel je terug van stress naar rust?
Richelle: “Eigenlijk hetzelfde als wat we in deel 1 bespraken. Mildheid naar jezelf, ademhaling, lichaamsbewustzijn en terug naar een veilige plek. Je moet leren dat ontspannen oké is en dat het veilig is.”

Ze geeft voorbeelden uit het dagelijks leven:

• een telefoontje kan al een stressreactie geven
• artiesten merken stress voor een optreden, maar moeten daarna weer kunnen ontspannen.

Richelle: “Let op spanning in je lichaam of op een hoofd dat overuren draait. Wat helpt om weer veiligheid te voelen? Naar buiten gaan, de natuur in. Of een bodyscan waarbij je lichaamsdelen bewust ontspant.”

 

Misverstanden over stress en ontspanning

Richelle: “Stress is niet slecht. Korte stress helpt juist. Ontspanning betekent niet alleen stilzitten. Ontspanning gaat vooral over je veilig voelen.”

Ze benoemt ook een veelvoorkomend patroon: druk zijn zonder echt te ontspannen.

Richelle: “Druk zijn voelt soms alsof er continu iets in je hoofd of lichaam in beweging is. Ik leg het vaak uit met het beeld van een zee. Stel je een zee voor vol vissen, stroming, zand en stenen. Alles beweegt: vissen die voorbij schieten, stroming die zand omhoog wervelt, stenen die worden geraakt. Het water wordt troebel omdat er zoveel tegelijk gebeurt.

Maar als alles in die zee even tot rust komt, zakt het zand naar de bodem. Het water wordt helder. Dan kun je verder kijken en zie je wat er écht is. Dat heb je ook in jezelf nodig. Als je continu bezig bent, met lijstjes in je hoofd, dingen die moeten, gedachten die alle kanten op gaan, blijft het water troebel. Pas als het zand kan zakken, krijg je weer helderheid en kun je voelen wat er speelt.”

 

Wat heeft je zenuwstelsel nodig?

Richelle: “Mensen zeggen vaak dat je rust nodig hebt. Maar je zenuwstelsel heeft vooral veilige ervaringen nodig. Hoe meer veilige ervaringen je opdoet, hoe rustiger je je voelt. Niet andersom.

Begin altijd met jezelf veilig laten voelen in het hier en nu. Pas daarna kun je kijken waar patronen vandaan komen en wat je nodig hebt. Eerst leren co-reguleren, daarna kun je verder onderzoeken.”

 

Hoe stress invloed heeft op contact met anderen

Richelle: “Als je langere tijd in een staat van alertheid zit, wordt het moeilijker om helder te denken of rustig te reageren. Je lichaam staat ‘aan’ en dat heeft direct invloed op hoe je met anderen omgaat.”

Ze illustreert dat met een bekend voorbeeld:

Richelle: “Je bereik is maximaal als je zelf gereguleerd bent. Zoals in het vliegtuig: eerst jezelf, dan de ander. Als je zelf veel stress hebt, kun je een ander niet naar ontspanning begeleiden.”

Daar komt bij dat je de hele dag door prikkels tegenkomt:

Richelle: “Triggers kom je de hele dag door tegen. Als je dat niet reguleert, stapelt het zich op. Uiteindelijk raak je uitgeput, of krijg je zelfs een burn-out.”